Thoái hóa xương sụn thiếu niên là một nhóm bệnh hay gặp ở con trẻ đang tuổi phát triển nhưng chưa rõ nguyên cớ. Người ta cho rằng có thể nhân tố vi chấn thương lặp đi lặp lại là căn do khởi phát bệnh. Từ đó dẫn đến sự giảm hay mất máu nuôi dưỡng tới vị trí trọng tâm cốt hóa ở đầu xương của một số xương, gây tổn thương trọng tâm cốt hóa, hoại tử tại chỗ, mọc xương tân tạo, hậu quả là xương phát triển không bình thường.
trình bày bệnh thường khó nhận biết
Nhìn chung bệnh có tiến triển âm ỉ, đau ít tại vị trí xương bị tổn thương. Một số bệnh như bệnh Kienbock có thể có thể hiện sưng đau ở vùng cổ tay, chỗ vị trí xương nguyệt, hoặc bệnh Legg-Perthes-Calve đau nhiều, hạn chế vận động tại vùng khớp háng, đi lại khó khăn hoặc bệnh Scheuermann có thể hiện đau nhiều kèm biến dạng gù cột sống. Bệnh viêm xương sụn bóc tách là do một số mảnh xương hay sụn tự tách rời ra khỏi xương, rơi vào trong khớp gây ra các triệu chứng như “tiếng kêu chuột khớp” do chúng di chuyển ở trong khớp, dấu hiệu kẹt khớp, đau hạn chế vận động khớp.
Điều trị bao gồm thuốc điều trị triệu chứng, hồi phục chức năng, sử dụng nẹp một mực, nghỉ ngơi tránh làm việc nặng và phẫu thuật chỉnh sửa khi cần thiết.
Nhìn chung kết quả điều trị rất đổi thay, phụ thuộc vào vị trí thương tổn, phát hiện bệnh sớm hay muộn. phần đông các các trường hợp mắc bệnh Sever hay bệnh Freiberg tự khỏi, không đau, xương không biến dạng. Ngược lại bệnh Legg-Perthes-Calve hay gây đau nhiều, để lại di chứng nặng nề, thường cần phải thay chỏm xương đùi.
Một số bệnh trong nhóm thường gặp và phương pháp điều trị
Thoái hóa xương sụn cột sống
là một bệnh gây biến dạng cột sống ngực hoặc cột sống thắt lưng, hay gặp ở trẻ thơ. Lâm sàng bao gồm triệu chứng đau âm ỉ tại khu vực thương tổn, cảm giác tức nặng, thường cách quãng không liên tục và can hệ đến hoạt động thể lực, giảm khi ngơi nghỉ. Khám bệnh nhân thấy gù cột sống, có thể có vẹo gây giảm, hạn chế vận động rõ. Co cơ cạnh cột sống, đặc biệt ở ngay trên và dưới vị trí gù. Các triệu chứng thần kinh do chèn ép hiếm khi gặp.
Điều trị bao gồm bảo tàng nội khoa và chỉnh hình ngoại khoa. Điều trị nội khoa bình phục chức năng, dùng thuốc giảm đau, ngơi nghỉ, tránh công việc mang vác nặng. Khi gù nặng hơn, cần mặc áo nẹp cột sống giữ cho lưng thẳng kèm các biện pháp hồi phục chức năng cột sống phối hợp thư giãn ngơi nghỉ, nằm trên giường cứng.
Điều trị phẫu thuật ít khi chỉ định trong bệnh Scheuermann, chính yếu khi đau nhiều không đáp ứng với điều trị bảo tồn nội khoa và gù gây mất thẩm mỹ. Nhìn chung, điều trị cần căn cứ vào tuổi tác, chừng độ biến dạng cột sống, chừng độ đau và đánh giá hiệu quả chức năng đạt được sau mỗi giai đoạn.
Bệnh dẹt chỏm xương đùi
Còn gọi là bệnh Legg-Perthes-Calve: do thương tổn ở đĩa sụn phát triển ở đầu xương, gần chỏm xương đùi. Bệnh hay gặp ở tuổi từ 3-12, hay gặp ở nam giới hơn (gấp 4-5 lần nữ). thương tổn thường ở một bên, có thể gặp ở hai bên (15-20% trường hợp).
Triệu chứng đau tự nhiên ở khớp háng, gối hoặc vùng đùi, đi lại cà nhắc. Khám thấy hạn chế vận động khớp háng, đặc biệt động tác xoay trong hay dạng, có thể teo cơ nếu ở thời đoạn muộn. Chân tổn thương thường ngắn hơn chân lành. Xét nghiệm máu thường không phát hiện gì đặc biệt. Chụp Xquang khớp háng, đặc biệt ở tư thế dạng chân (chân ếch) có giá trị chẩn đoán: chỏm xương đùi bên thương tổn nhỏ hơn bên lành, có thể dẹt hẳn chỏm; có xơ hóa và hình ảnh giảm thấu quang ở vùng thương tổn dưới sụn; có thể có các nang xương nhỏ ở vùng cổ xương đùi.
Thường chia 5 giai đoạn thương tổn trên Xquang và tiến triển bệnh: giai đoạn ngừng phát triển của đầu xương, miêu tả bên thương tổn chỏm xương đùi nhỏ hơn, khe khớp rộng hơn; giai đoạn gẫy xương dưới sụn: hình vạch tăng thấu quang ở vùng cổ nối với chỏm; tiêu xương; thoái hóa thứ phát với mọc xương tân tạo; giai đoạn ổn định. Việc điều trị bao gồm ngơi nghỉ hợp lý, tránh vận động mạnh, tập bình phục chức năng, nẹp khớp háng khi cần để tránh trật khớp khỏi ổ cối.
Thuốc điều trị triệu chứng giảm đau, giãn cơ. phẫu thuật chỉnh sửa những biến dạng nhiều ở chỏm xương, khi cần có thể xét thay khớp háng (thường khi trẻ đến tuổi trưởng thành). Nhìn chung tuổi phát khởi bệnh càng nhỏ tiên đoán càng tốt, phát khởi sau tuổi lên 10 thì trẻ dễ bị thoái hóa khớp háng thứ phát.
ThS. Bùi Hải Bình
0 nhận xét:
Đăng nhận xét