Trong số 5 giác quan (bao gồm: thị giác, thính giác, vị giác, khứu giác và xúc giác) thì thị giác chính là cảm quan phát triển chậm nhất ở trẻ sơ sinh.
Chỉ vài tiếng sau khi chào đời, thính giác của trẻ đã hoàn thiện đến mức có thể giúp trẻ phát hiện và quay mặt về hướng có âm thanh. Trẻ có thể phân biệt được âm lượng và các tần số khác nhau, đặc biệt là việc nhận ra giọng nói của người mẹ.
Về vị giác, trẻ sơ sinh từ lâu đã được biết là thích vị ngọt và có thể cảm nhận được thêm 3 vị bao gồm mặn, chua và đắng. Xúc giác trẻ cũng đã phát triển đến mức cảm nhận được với những cú chạm, sự đổi thay nhiệt độ và trẻ đã biết đau.
Về mặt khứu giác, những đứa trẻ sơ sinh đã nhận ra được mẹ mình bằng mùi của vú và vùng nách. Trẻ cũng sẽ trốn mặt hoặc quay lưng lại khi có những mùi khó chịu xuất hiện (một ông bố hút thuốc lá chẳng hạn).
Tuy nhiên, riêng về thị giác thì sự phát triển tỏ ra rất hạn chế. trong 2 tuần đầu, trẻ ít khi mở mắt.
1. Mọi đứa trẻ đều " bị mù " khi sinh ra
Có thể bạn chưa biết, vào thời điểm chào đời mọi đứa trẻ đều bị coi là mù chức năng. Đó là bởi các tế bào cảm quang hình nón và hình que ở mắt chúng ta vẫn chưa được kết nối với não bộ. Những tế bào này nằm ở võng mạc giúp bạn cảm nhận được màu sắc và ánh sáng.
Về cơ bản, chúng giống với những điểm cảm biến trong máy ảnh. Khi chưa được kết nối với não bộ, mắt của những đứa trẻ sơ sinh giống với một chiếc máy ảnh trong lần đầu " đập hộp " mà chưa lắp pin và thẻ nhớ.
Năm 1998, nhà khoa học người Mỹ Philip Kellman đã làm một nghiên cứu để xác nhận tầm nhìn của những đứa trẻ sơ sinh chỉ đạt 20/600.
Điều đó có tức là trẻ khi mới chào đời chỉ có thể nhìn thấy ở khoảng cách 20 feet (60 cm) những gì mà một người trưởng thành nhìn thấy ở khoảng cách 600 feet (183 m). Theo định nghĩa lâm sàng, 20/200 được coi là ngưỡng mù, bởi vậy, mọi đứa trẻ sơ sinh khi chào đời đều bị coi là mù chức năng.
Phải đến 6 tháng tuổi, nhãn quan của trẻ mới phát triển đến ngưỡng 20/100 và đến 12 tháng tuổi, trẻ mới đạt được thị lực như một người trưởng thành.
Nhưng điều đó không có tức thị trong 1 năm đầu đời, thị giác của trẻ hoàn toàn là vô dụng. Từ những năm giữa thế kỷ 20, các nhà khoa học đã bắt đầu nghiên cứu sự phát triển trong thị giác của trẻ lọt lòng. Điều đầu tiên mà họ phát hiện ra được, đó là trẻ rất mẫn cảm với ánh sáng.
Sự mẫn cảm với ánh sáng đã cho phép trẻ phát hiện các vật thể di chuyển chậm trong tầm nhìn hạn chế của mình, đặc biệt là các vật thể có độ tương phản cao và độ phức tạp vừa phải.
Mô phỏng nhãn quang cửa trẻ lọt lòng cho tới tháng tuổi thứ 6, so sánh với người trưởng thành.
mặc dầu vậy, thế giới của một đứa trẻ sơ sinh không phải chỉ có đen và trắng. Các nhà khoa học cho biết trẻ dưới 2 tháng tuổi đã có thể cảm nhận được màu sắc, có điều, chúng sẽ gặp khó khăn để phân biệt một số màu với nhau, bao gồm trắng, vàng, xanh da trời và xanh dương.
Cho đến 2-3 tháng tuổi, trẻ mới phân biệt được thảy các màu sắc cơ bản. Và đến tháng tuổi thứ 4, trẻ sẽ có thể hội tụ các đồ vật cùng màu nhưng đậm nhạt khác nhau vào mỗi nhóm: xanh da trời, xanh lá, vàng và đỏ.
2. vì sao trẻ thấy quyến rũ với những khuôn mặt?
Có một sự thực rằng trẻ sơ sinh thường bị quyến rũ bởi những khuôn mặt. Bạn có thể lắc lư đầu mình trong khi chơi đùa với một đứa trẻ, và nó sẽ cực kỳ thấy ưa.
Năm 1961, một nhà khoa học người Mỹ có tên là Robert Lowell Fantz đã thực hiện một thể nghiệm thị giác để giảng giải hiện tượng này. Ông cắt 1 tấm bìa in hình vẽ mặt người, một tấm bìa khác cũng là hình mặt người nhưng với mắt, mũi, tóc đảo lộn và một tấm bìa trống hình như chỉ có mái tóc đơn giản.
Những tấm bìa được đưa tương hỗ trước mắt những đứa trẻ lọt lòng chỉ vài phút tuổi cho đến 5 tuần tuổi, để xem chúng thích tấm bìa nào nhất. Kết quả chỉ ra những đứa trẻ đã bị cuộn, chúng dõi mắt và ngoái đầu với cả hai miếng bìa có hình mặt người thông thường và mặt người với ngũ quan xáo trộn.
Sự hứng thú của trẻ với các hình vẽ mặt người
Từ thời khắc 4 ngày tuổi cho tới 2 tháng tuổi, trẻ càng có khuynh hướng bị kích thích bởi hình mặt người nhiều hơn, trong khi miếng bìa có khối đen trắng ngày một bị bỏ qua. Điều này chứng tỏ trẻ sơ sinh chỉ vài phút tuổi đã có thể theo dõi kích thích thị giác bằng mắt và đầu, và chúng biểu hiện sự ưu tiên hơn với những thứ có hình khuôn mặt của con người.
vì sao trẻ lọt lòng lại có phản xạ ưu tiên này? Một khả năng, nó là tàn dư thích ứng trong lịch sử tiến hóa của chúng ta. Phản xạ được điều khiển bởi các khu vực dưới vỏ não, hướng trẻ sơ sinh đến phía những người trông nom và xúc tiến các tương tác từng lớp.
Một giải thích khác đơn giản hơn, đó là trẻ thích nhìn vào các mẫu hình có độ tương phản cao, với nhiều ranh giới sắc nét giữa các vùng sáng và tối. Khuôn mặt người, kể cả khi các ngũ quan bị xáo trộn, đều đáp ứng với các điều kiện này, khiến chúng trở nên đối tượng cuốn sự chú ý của trẻ.
ngoại giả, các thử nghiệm phân tách cũng cho thấy trẻ thích các mẫu hình có độ cong và độ phức tạp vừa phải. Có thể là vì ở thời khắc dưới 2 tháng tuổi, thị giác của trẻ chưa phát triển đủ để đạt được đến độ phân giải chi tiết rõ ràng.
Còn khuôn mặt người cũng đáp ứng được các điều kiện về độ phân giải và độ cong, trong khi nhiều dạng hình khác không thể. Ví dụ như hình vẽ dưới đây mô phỏng những gì mà một đứa trẻ dưới 2 tháng tuổi nhìn thấy:
3. thời điểm trẻ bắt đầu có các suy luận về hình ảnh
Đâu là khoảng thời kì trẻ bắt đầu xâu chuỗi được các hình ảnh chúng nhìn thấy, chả hạn như đoán ra được một vật thể bị che khuất một phần? Như trong một thể nghiệm dưới đây:
Các nhà khoa học đã cho 1 nhóm trẻ 4 tháng tuổi lần lượt nhìn liên tiếp vào màn hình A hiển thị một chiếc que dài đặt sau một tấm vuông, nhìn nhiều tới độ chúng chán chẳng buồn phản ứng với vật thể thì thôi.
Sau đó, trẻ được cho nhìn giữa hai hình C và D, để xem chúng hứng với hình nào hơn. Mục đích là để tìm hiểu xem trẻ nhận thức trong hình A là một thanh dài phía sau hình vuông, hay là hai thanh ngắn riêng biệt.
Nếu trẻ nhận ra vật thể là một thanh dài, chúng sẽ tỏ ra hứng thú với hình D (là hai que ngắn) hơn, bởi trẻ luôn bị kích thích với vật thể hoàn toàn mới và lạ lẫm, trong khi đã bị thử nghiệm làm cho quen thuộc và nhàm với chiếc que ở hình C.
Kết quả trong thí nghiệm đầu với hình A cho thấy trẻ không tây vị hoàn toàn thanh C hay hai thanh D, chứng tỏ cả hai hình hoàn toàn là mới mẻ với trẻ.
Nhưng khi các nhà khoa học cho trẻ xúc tiếp với hình B trước thay vì A. Trong hình B, chiếc que dài được di chuyển qua lại đằng sau tấm vuông. Trẻ nghe đâu đã nhận ra sự đồng bộ trong hướng chuyển động của hai mẩu que nhô ra, từ đó suy ra được nó chỉ là một chiếc que độc nhất vô nhị.
Dĩ nhiên là trong kết quả của thí nghiệm 2 giữa C và D, trẻ đã hứng với hai que D hơn là chiếc que C mà chúng đã nhận ra trước đó.
Lặp lại các thí điểm với trẻ 4 tháng tuổi trở xuống, các nhà khoa học thấy rằng trẻ từ lọt lòng cho tới 2 tháng tuổi chưa thể lắp ghép các chuyển động mà chúng nhìn thấy để suy ra một vật thể tuốt khi bị lấp. Khả năng này chỉ phát triển khi trẻ được 2 tháng tuổi.
Nhưng đến tháng tuổi thứ 3 và 4, trẻ đã có thể cảm nhận được một số hình ảnh lồng ghép đứng yên. chẳng hạn như khi nhìn kỹ vào hình dưới đây, bạn có thấy một hình vuông nằm đè lên các hình tròn màu đen hay không?
đương nhiên là nhiều người sẽ thấy nó đơn giản, nhưng với một đứa trẻ 3-4 tháng tuổi, việc tìm ra các đường viền đứt của hình vuông đòi hỏi sự làm việc của cả trí não chứ không thuần tuý là thị giác.
Trên 4 tháng tuổi, trẻ có thể cảm nhận được những hình ảnh bị che khuất trong bối cảnh động, như chiếc que bị lấp sau mảnh ghép vuông ở thí điểm phía trên. Đến 8 tháng tuổi, trẻ có thể không cần đến các dấu hiệu chuyển động để nhận ra tuốt vật thể đứng yên bị che khuất.
Một đứa trẻ 12 tháng tuổi đã phát triển tinh thần thị giác đến mức có thể nhận ra các hình được vẽ lên bởi một điểm sáng di dộng, giống như việc bạn dùng bút laser vạch thành một hình tròn hoặc hình vuông trên tường. Đây là những gì mà một đứa trẻ 8 tháng hay 10 tháng chưa thể làm được.
4. Khi nào thì trẻ nhận thức được không gian 3 chiều?
Trẻ sơ sinh khi còn rất nhỏ đã có thể nhận thức được những chuyển động trong không gian 3 chiều. phải, khi bạn đưa nắm tay hay một vật thể tiến gần đến mắt đứa trẻ 1 tháng tuổi, nó sẽ có phản ứng phòng vệ đơn giản là chớp mắt.
Cùng với đó, trẻ cũng có thể đáp ứng với kích thích này bằng cách nhấn đầu về phía sau để tránh vật thể hoặc vung tay về phía trước để hất nó ra ngoài. Các nhà khoa học nhận thấy rằng khi trẻ chớp mắt nhanh hơn có nghĩa là đứa bé đang sợ cụt với vật thể. Trong khi đó, chớp mắt chậm chỉ đơn giản để đáp ứng với việc vật thể đang che khuất tầm nhìn của nó.
Giống như lỗ mở khẩu độ của máy ảnh, khi một vật thể tới gần mắt trẻ, nó choán mất nhiều trường thị giác hơn, do đó, trẻ sẽ nhìn thấy càng ít khung cảnh ở phía sau vật thể. Vật thể ở gần hơn cũng có tức thị hình ảnh của nó trên võng mạc sẽ lớn hơn, so với khi chính vật thể đó ở xa với ảnh nhỏ hơn.
Nhưng liệu trẻ có thể biết được hai vật thể ở gần và xa đều là một hay không, mặc dù kích tấc của chúng trên võng mạc là khác nhau?
Hiệu ứng được gọi là "nhận thức đẳng thước" hay "kích tấc không đổi" không xuất hiện ở trẻ dưới 3 tháng tuổi.
Hiệu ứng này được gọi là " nhận thức đẳng thước " hay " kích thước không đổi " không xuất hiện ở trẻ dưới 3 tháng tuổi. Các nhà khoa học cho biết chỉ khi trẻ đạt tới 3-5 tháng tuổi, chúng mới phát triển nhãn lực hai mắt đủ tốt để đưa ra những suy luận chuẩn xác về không gian.
Nhưng nếu phối hợp với các nhận thức về chuyển động, trẻ có thể cảm nhận sự đẳng thước ở tháng tuổi thứ 4. Và ở thời điểm 6-7 tháng tuổi, trẻ bắt đầu có thể nhận thức chiều sâu của không gian bằng một mắt mà không cần dùng cả hai mắt hay nhận thức chuyển động.
Nhận thức đẳng thước tiến bộ rất đều đặn trong 1 năm đầu đời của trẻ, nhưng nó chỉ hoàn thiện tuyệt đối khi trẻ đã 10-11 tuổi.
5. Liệu trẻ có mặc nhiên bò ra mép giường hay mép cầu thang?
Bây giờ, các bậc phụ huynh có thể phải lo lắng. Vào thời khắc 7 tháng khi con mình bắt đầu biết bò, nhận thức về không gian của trẻ đã đủ để giúp nó không bò ra khỏi mép giường hay rơi xuống cầu thang hay chưa? Các nhà khoa học lại làm một thí điểm để đáp câu hỏi đó:
Liệu một đứa trẻ 7 tháng tuổi có điềm nhiên bò ra mép giường hay mép cầu thang?
Năm 1960, hai nhà khoa học Eleanor Gibson và Richard Walk đã thiết kế một mô hình gọi là ảo giác vách đá để xem những đứa trẻ sơ sinh có thể nhận thức được chiều sâu hay không. Vách đá thực chất là một bục kính chia thành hai phần. Đứa trẻ được đặt ở giữa, trên một con đường màu trắng.
Sát phía dưới tấm kính bên phải, Gibson và Walk đặt một tấm giấy hình bàn cờ phẳng. Trong khi đó, phía bên trái, họ tạo ra một cái hố sâu vài chục cm cộng thêm vào hiệu ứng thị giác biến nó thành một cái vách có độ sâu đích thực.
Các bậc bác mẹ sẽ tuần tự dỗ con mình đi về phía tấm kính bên trái hoặc bên phải. Gibson và Walk quan sát thấy những đứa trẻ từ 6-6,5 tháng tuổi thường sẽ đi về phía bên phải nhiều hơn. Chỉ có 10% những đứa trẻ dám đi về phía cái vực bên trái, so với 90% sẽ đi về phía đối diện an toàn.
Vậy là đã rõ, trẻ sơ sinh một khi đã biết bò thì sẽ nhận thức được độ sâu và sợ rơi. Các bậc bác mẹ đôi khi không phải lo âu quá về việc con mình sẽ mặc nhiên bò ra khỏi mép giường hay cầu thang, mặc dù đương nhiên, đó vẫn là một nguy cơ cần để ý.
Tổng hợp
Link bài gốc: http://genk.vn/nhung-thi-nghiem-thu-vi-trong-lich-su-tiet-lo-5-su-that-it-biet-ve-thi-giac-tre-so-sinh-20191202181535473.chn
0 nhận xét:
Đăng nhận xét