Thế giới chia rẽ giữa dịch Covid-19

Trong nhiều tuần qua, sự tập trung của thế giới hồ hết dồn vào Trung Quốc, nơi phát khởi dịch Covid-19 và chiếm phần nhiều số ca nhiễm. Trung Quốc đại lục hiện ghi nhận 77.658 ca bệnh và 2.663 người tử vong, trong khi con số này trên toàn cầu tuần tự là và gần 2.700.

Khoảng Trung Quốc, tương đương hơn một nửa dân số nước này, bị hạn chế đi lại dưới nhiều hình thức nhằm ngăn nCoV lây lan. Tuy nhiên, khi dịch bệnh bắt đầu diễn biến phức tạp, đặc biệt tại Hàn Quốc, Italy và Iran, các hệ thống chính trị, cũng như bộ máy y tế khôn xiết khác biệt cũng bị đặt vào thử thách rưa rứa.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hôm 24/2 cảnh báo cả thế giới chưa sẵn sàng cho một đại dịch toàn cầu, nói thêm rằng sự phản ứng đồng bộ khôn cùng quan trọng trong việc giảm thiểu thiệt hại và khiên chế dịch bệnh cựu không còn nhiều dịp ngăn cản.

Theo bình luận viên Mark Landler của NY Times, việc Italy, Iran và Hàn Quốc trở thành những trung tâm mới của dịch Covid-19 cho thấy sự thiếu vắng một chiến lược phối hợp toàn cầu đối phó với nCoV.

Nhân viên y tế ngơi nghỉ bên ngoài một bệnh viện ở Daegu hôm 23/2. Ảnh: AFP .

Tại Iran, chính quyền quyết định đóng cửa các dài, trọng tâm văn hóa trên khắp 14 tỉnh để chống dịch Covid-19. Giới chức Iran công bố 61 người nhiễm bệnh và 12 ca tử vong. Tuy nhiên, thông báo này bị nghi khi nghị viên Ahmad Amiriabadi Farahani nói tại tỉnh thành Qom kể từ ngày 13/2 vì nCoV.

Phát biểu của nghị sĩ này khiến nhiều người tức thời hệ trọng vụ Iran giấu việc máy bay Ukraine tháng trước, khiến 176 người chết. Chính phủ Iran sau đó phải lên tiếng chưng thông báo do Farahani đưa ra, khẳng định sẽ sáng tỏ về số ca nhiễm nCoV và các trường hợp tử vong.

Sự thiếu tin tức khiến các nước láng giềng của Iran trở nên cảnh giác cao độ. Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ trợ thì đóng cửa biên thuỳ với Iran hôm 23/2. Afghanistan, nơi xuất hiện ca nhiễm nCoV đầu tiên hôm 24/2, ra lệnh cấm công dân tới Iran, ngoại trừ những chuyến đi nhằm mục đích "nhân đạo cần yếu".

Tuy nhiên, các biện pháp như vậy không đủ để ngăn nCoV lây lan. Các ca nhiễm bắt đầu xuất hiện tại nhiều nhà nước khác trong khu vực, bao gồm Iraq, Lebanon, Israel, Egypt, Kuwait và Oman.

"Các nhà nước đó sẽ bẩm không đầy đủ về những trường hợp nhiễm bệnh, nhằm chứng tỏ họ không gặp phải thảm họa tồi tệ nào, hoặc họ không muốn bị cáo buộc gây rắc rối cho phần còn lại của thế giới", Michael Osterholm, giám đốc trung tâm Chính sách và Nghiên cứu Bệnh truyền nhiễm thuộc Đại học Minnesota, Mỹ, bày tỏ lo ngại.

Chuyên gia này nói thêm rằng đến một lúc nào đó, nCoV sẽ lan rộng và trở nên vấn đề toàn cầu, tới mức không còn can hệ đến nơi khởi phát. Mặc dù vậy, người Trung Quốc ở nước ngoài vẫn bị ngờ, thậm chí thù địch. Tại Hàn Quốc, địa điểm du lịch phổ biến của người Trung Quốc, một số cửa hàng treo biển cấm người dân nước này.

Hàn Quốc đã trở nên "ổ dịch" Covid-19 lớn thứ hai thế giới với ít nhất 977 ca nhiễm và 11 người tử vong, khiến chính phủ nâng cảnh báo nCoV lên và thực hành nhiều biện pháp kiểm soát. Tình trạng này thúc đẩy ít ra 15 quốc gia và vùng lãnh thổ áp lệnh cấm hay hạn chế nhập cảnh đối với công dân Hàn Quốc, hoặc người từng đến Hàn Quốc.

Tại Italy, giới chức phong tỏa hơn 50.000 người tại 11 thị trấn thuộc vùng Lombardy phía bắc trong núm ngăn chặn nCoV lan sang thị thành Milan, tránh nguy cơ nền kinh tế bị bại. Nước này đã ghi nhận , trong đó 7 người tử vong.

Các quan chức Liên minh châu Âu (EU) cho biết họ đang giữ liên lạc thẳng băng với chính phủ Italy, trong khi những nước láng giềng hùng mạnh như Đức và Pháp cam kết duy trì mở cửa biên thuỳ. EU không khuyến cáo các nhà nước thành viên vận dụng biện pháp kiểm soát biên giới trong khu vực Schengen, nơi hành khách di chuyển qua biên cương mà không bị kiểm tra hộ chiếu.

"Bất cứ quyết định nào cũng cần dựa trên đánh giá về rủi ro, những tư vấn khoa học và phải hợp", Stella Kyriakides, ủy viên đảm đang an toàn sức khỏe và thực phẩm của EU, cho hay. "Chúng tôi nhấn mạnh rằng WHO hiện chưa khuyến cáo đổi thay hoặc áp đặt hạn chế trong chuyển di và giao thương".

Bất chấp những tuyên bố này, các nước châu Âu vẫn cảnh giác cao độ. Áo hôm 23/2 hoãn một chuyến tàu tại biên thuỳ Italy do ngờ hai trong số 300 hành khách từ Venice nhiễm nCoV. Sau khi hai người này được công nhận âm tính, con tàu mới được phép đi vào Áo.

Các chuyên gia nhận định trong giai đoạn hiện thời của dịch Covid-19, đóng cửa biên thuỳ là biện pháp khá vô dụng. Trong nhiều trường hợp, nCoV đã lây vào các nước trước khi biên thuỳ bị phong tỏa. Việc phát hiện ca bệnh cũng ngày một khó khăn do nCoV đang truyền từ những người triệu chứng nhẹ, thậm chí được cho là từ người không có triệu chứng.

"Mọi người luôn tìm cách chuyển di. Thậm chí trước khi Trung Quốc áp lệnh phong tỏa nhiều tỉnh thành, hàng triệu người đã rời đi", giáo sư Devi Sridhar, giám đốc chương trình quản trị y tế toàn cầu tại Đại học Edinburgh, Scotland, lưu ý.

Sridhar cho rằng châu Âu có lợi thế hơn so với những khu vực khác trên thế giới trong cuộc chiến chống nCoV, nhờ hệ thống dữ liệu xác thực và lòng tin của công chúng vào cơ quan y tế. Tuy nhiên, bình luận viên Landler đánh giá ngay cả châu Âu cũng xuất hiện dấu hiệu đáng lo ngại về sự thiếu kết hợp.

Khi số ca nhiễm nCoV tại Italy tăng vọt cuối tuần qua, giới chức EU gặp nhiều khó khăn trong việc thuyết phục các nước thành viên khác chóng vánh chia sẻ thông tin, song song kết hợp để tìm cách đối phó dịch bệnh. Thực trạng này rất giống những gì đã diễn ra ở Trung Quốc, nước từng bị chỉ trích gay gắt vì phản ứng ban sơ chậm chạp và thiếu minh bạch với dịch Covid-19.

chủ toạ Trung Quốc Tập Cận Bình hôm 23/2 dịch Covid-19 là "tình trạng khẩn về sức khỏe cộng đồng lớn nhất" trong lịch sử đất nước. Bắc Kinh cũng quyết định dự kiến khai mạc đầu tháng sau, động thái chưa từng có trong 25 năm.

Các chuyên gia y tế đánh giá Trung Quốc đã hành động quyết liệt ngay sau khi "thức tỉnh" trước mối đe dọa. Phái đoàn của WHO tại Trung Quốc cho biết những biện pháp mạnh mẽ của chính phủ nước này có thể đã giúp hàng trăm nghìn người không bị nhiễm nCoV.

Tuy nhiên, bác sĩ Bruce Aylward, trưởng Phái đoàn của WHO, cảnh báo những quốc gia khác cũng cần phản ứng kịp thời và cương quyết trong bối cảnh nCoV đang lây lan chóng vánh. "thảy phải xem xét lại hệ thống của mình bởi chúng không hoạt động đủ nhanh", ông nói.

"Trước bước ngoặt mới, thế giới cần trả lời câu hỏi phải cùng nhau làm gì để chống lại nCoV", chuyên gia Osterholm, cho hay.

Ánh Ngọc (Theo NY Times )